ACTUEEL

Erve Kleinsman legt leeftijd bloot

Dendrochronologisch onderzoek door van Daalen en HKH heeft de leeftijd blootgelegd van Erve Kleinsman. Dendro- wordt als voorvoegsel gebruikt bij woorden die aan een boom zijn gerelateerd.

Chronologie geeft aan dat het gaat om wetenschap die zich bezighoudt met rangschikking in de tijd. Sinds enige tijd is de HKH in het bezit van een boor waarmee monsters van houtconstructies kunnen worden genomen. Een dendrochronoloog onderzoekt en dateert deze monsters vervolgens. Dendrochronologie of boomtijdkunde is de wetenschap die zich bezighoudt met het dateren van houten objecten met behulp van de jaarringpatronen in hout, d.w.z. aan de hand van de in de monsters herkenbare jaarringen (groeiringen). Ook kan men met boomtijdkundig onderzoek bepalen waar het hout dat in ons erfgoed is verwerkt, precies vandaan kwam. 

                                    Erve Kleinsman, historische foto

Voor de houtconstructies die de HKH onderzoekt, geldt dat ze meestal van eikenhout gemaakt zijn, simpelweg omdat dit de meest duurzame houtsoort is die in onze regio veelvuldig voorhanden was/is. Deze boom heeft als bijzondere eigenschap dat het elk jaar een jaarring vormt, onafhankelijk van de weersgesteldheid. Andere bomen vormen in een goed seizoen soms meerdere ringen of in een slecht jaar soms geen. Door het tellen van de ringen van een eik is het dus gemakkelijk de leeftijd van de boom af te lezen. De jaarringen variëren per jaar niet in aantal maar wel in dikte: in een goed seizoen wordt een brede en in een slecht seizoen een dunne jaarring afgezet. Zo ontstaat een ringenpatroon dat voor een bepaalde streek en periode uniek is, een soort streepjescode. Door deze periodes elkaar te laten overlappen is het mogelijk eikenhout tot vele duizenden jaren terug te dateren. Voor een exacte datering is het noodzakelijk dat het jongste buitenste hout, het spinthout, nog aanwezig is.

Bij het dendrochronologische onderzoek wordt met een holle boor in de houten constructie geboord. In het staafje dat hier uit komt, zijn de jaarringen van het hout zichtbaar. Een goed monster bevat een zo groot mogelijk aantal ringen, van spint tot kern. Mocht er nog bast aan de balk zitten (de wankant), dan is de laatste jaarring van de hout bekend. De afstanden tussen de jaarringen van het monster worden in een tabel gezet en de curve daarvan wordt vergeleken met de standaardcurven van het vermoedelijke herkomstgebied van het hout. Datering vindt plaats als er een statisch waarschijnlijke overeenkomst is met een standaardcurve. Voor de juiste datering worden meer monsters genomen.

Voor het onderzoek naar de ouderdom van de van gebintconstructie van erve Kleinsman gold dat het een soortement van leertraject vormde, althans met betrekking tot de monstername. De laboratoriumonderzoeken worden verricht door professionals. Om goede monsters te verkrijgen is er op meerdere momenten geboord. De eerste monsters bevatten te brede jaarringen waardoor er niet voldoende in het monster zaten. Dit heeft te maken met het feit dat hout dat is gekapt na de Tachtigjarige Oorlog, waarin de meeste bouwwerken zijn gesneuveld, veelal uit snelgroeiende of relatief jonge bomen is verkregen. Ook braken er wel eens monsters, of werd 't te duuster op de hiel. Toch is het uiteindelijk gelukt om een aantal dateerbare monsters te verkrijgen. Waar misschien verwacht werd dat de schöppe de hoogste ouderdom bezat, bleek dat zowel het hout voor de gebintconstructie van de boerderij zelf als dat van de schöppe in de tweede helft van de zeventiende eeuw is gekapt. Voor de boerderij geldt zelfs dat exact kon worden bepaald dat het in de herfst / winter van 1668/1669 is gekapt. Wederopbouw van na de Tachtigjarige Oorlog zou je dus kunnen stellen. 
Om dit onderzoek uit te hebben kunnen voeren zijn we dank verschuldigd aan zowel de diaconie, als aan de aannemer Bouwbedrijf Scharenberg b.v. Zij hebben respectievelijk het pand en de werkplek ter beschikking gesteld voor het onderzoek, maar ook hebben ze het dendrochronologisch onderzoek in het laboratorium van Sjoerd van Daalen financieel gesteund. Dank dus daarvoor.

 

 

maandag
dinsdag
woensdag
donderdag
vrijdag 

Openingstijden Historisch Centrum

09.00-12.00 en 13.30-17.00 uur
09.00-12.00 en 13.30-17.00 uur
Gesloten
19.00-22.00 uur
09.00-12.00 en 13.30-17.00 uur  

Contactgegevens

Historische Kring Haaksbergen
Markt 3 - Souterrain Gemeentehuis    
7481 HS  HAAKSBERGEN
Tel.: 053-5742374
E-mail: info@historischekringhaaksbergen.nl 

Bankrekeningen

Voor schenkingen en giften:
Rabobank: NL76RABO0324229917
ANBI-nr. 8056.08.837
Voor lidmaatschap en abonnement:
Ing: NL23INGB0002547699

Overige gegevens 

Kamer van Koophandel: 40073806
Fiscaal nummer: 8056.08.837
Statuten

  Bekijk hier ook de Facebookpagina's van
Oud-Haaksbergen

en de 
Historische Kring Haaksbergen